USDT là gì? Kiến thức stablecoin cho người mới (vì sao mua coin lại mua USDT trước)
Vừa vào giới crypto, bạn sẽ nhanh chóng đụng phải bốn chữ cái: USDT. Mua coin dùng nó, chuyển khoản dùng nó, cặp giao dịch đằng sau cũng treo nó. Nhưng rất ít ai ngay từ đầu nói rõ với bạn — rốt cuộc nó là cái gì? Vì sao không thể trực tiếp lấy tiền mua bitcoin, mà cứ phải đổi thành nó trước?
Bài này nói rõ USDT một lần: nó là gì, dựa vào đâu mà có giá trị, vì sao người mới mua coin gần như đều phải mua nó trước, cái «chọn mạng» lúc chuyển khoản là sao, và nó không «tuyệt đối an toàn» như bạn nghĩ. Đọc xong bài này, mấy chữ viết tắt trong sàn bạn sẽ không còn ngơ ngác nữa.
Bài này nói gì
01USDT là gì
USDT là một stablecoin do một công ty tên là Tether phát hành. Gọi là ổn định, là vì nó neo 1:1 với đô la Mỹ — trong điều kiện bình thường, 1 USDT ≈ 1 đô la Mỹ, không lên xuống như bitcoin hôm nay tăng 10%, mai giảm 15%.
Khác biệt lớn nhất giữa nó với bitcoin quen thuộc nằm ở chữ «ổn». Giá bitcoin nhảy lên nhảy xuống, còn USDT được thiết kế để bám sát 1 đô la nhất có thể. Logic của nó là: bên phát hành cứ phát ra 1 USDT thì về lý thuyết có khoảng 1 đô la tài sản tương đương (tiền mặt, trái phiếu chính phủ Mỹ...) làm dự trữ chống lưng. Nên bạn có thể hiểu nó là «token đô la trên chain» — một dạng tiền mặt kỹ thuật số lưu thông trên blockchain, giá trị bám theo đô la Mỹ.
Chú ý: USDT không phải tiền pháp định của nước nào, cũng không phải bản thân đô la Mỹ, nó là token do một công ty tư nhân phát hành. Điểm này về sau khi nói rủi ro sẽ rất quan trọng.
02Vì sao lại có thứ gọi là stablecoin
Tưởng tượng một chút: bạn kiếm được chút tiền trong sàn, muốn chốt lời cho yên tâm, không muốn bị giá coin hành tiếp, nhưng cũng chưa muốn thật sự rút về ngân hàng (phiền, chậm, lại có thể có rủi ro). Lúc này bạn cần một «tiền mặt trong giới crypto» — giá trị ổn định, lúc nào cũng dùng được, để lại trên chain. Stablecoin sinh ra để giải quyết nhu cầu này.
Trong thế giới crypto nó chủ yếu làm ba việc:
- Tránh biến động — thị trường xấu hoặc bạn muốn nghỉ, đổi coin thành USDT, giá trị cơ bản giữ vững, coi như «đứng ngoài cầm tiền mặt».
- Làm đơn vị tính giá — đa số coin trong sàn đều niêm yết bằng USDT, ví dụ BTC/USDT, nhìn một phát là biết một bitcoin đáng bao nhiêu «đô la».
- Tiện chuyển khoản — chuyển USDT trên chain nhanh hơn nhiều so với chuyển tiền quốc tế truyền thống, đây cũng là một lý do nó được dùng rộng rãi.
Một câu: USDT là «tiền mặt» và «trạm trung chuyển» của giới crypto. Bản thân nó không phải để tăng giá, mà là công cụ để xoay vòng, tính giá, tránh rủi ro.
03Vì sao người mới mua coin phải mua USDT trước
Thắc mắc của nhiều người mới là: «Tôi muốn mua bitcoin, lấy tiền mua thẳng chẳng được sao?» Thực tế thao tác, đường đi thường là thế này:
Tiền → USDT
Trước hết qua P2P (giao dịch tiền pháp định), dùng chuyển khoản ngân hàng, Momo hoặc cách thanh toán khác, mua USDT từ người bán. Bước này là đổi «tiền thực» của bạn thành «tiền mặt giới crypto».
USDT → bitcoin / Ethereum
Có USDT rồi, ra thị trường giao ngay mua BTC, ETH... Vì mấy coin này trong sàn gần như đều tính giá bằng USDT, nên USDT là «tờ tiền thông dụng» để bạn mua chúng.
Lúc bán thì đi ngược lại
Muốn chốt thì trước hết bán coin thành USDT, rồi đổi USDT về tiền qua P2P. USDT luôn là khâu ở giữa.
Nên USDT đóng vai «phương tiện trung gian» giữa bạn và tài sản crypto. Tiền pháp định không đổi trực tiếp được với đa số coin, nhưng đều đổi được với USDT, thế là nó thành cây cầu đó. Thao tác đầu tiên của người mới gần như đều là «mua USDT trước», lý do nằm ở đây. Cách dùng P2P mua USDT cụ thể xem cẩm nang nạp tiền P2P mua USDT an toàn.
04Stablecoin không chỉ có USDT
USDT là stablecoin được dùng nhiều nhất, nhưng không phải duy nhất. Bạn còn gặp mấy cái này, nhớ khác biệt một câu:
| Stablecoin | Bên phát hành | Đặc điểm một câu |
|---|---|---|
| USDT (Tether) | Tether | Dùng rộng nhất, thanh khoản tốt nhất, neo đô la Mỹ |
| USDC | Circle | Uy tín về tuân thủ khá hơn, cũng neo đô la Mỹ |
| DAI | Giao thức phi tập trung | Tạo ra bằng cách thế chấp tài sản crypto, không phụ thuộc một công ty đơn lẻ |
Với người mới, biết «USDT và USDC là hai loại chủ lực nhất trên thị trường, đều bám đô la Mỹ» là đủ. DAI loại stablecoin phi tập trung cơ chế phức tạp hơn, khi nào đi sâu hãy tìm hiểu. Nhập môn hằng ngày, đi theo USDT có thanh khoản tốt nhất trong sàn là nhẹ nhàng nhất về thao tác.
05Cùng một USDT, nhưng chia mấy mạng
Đây là chỗ người mới dễ vấp nhất, nhất định phải hiểu. Cùng gọi là USDT, nhưng thật ra nó được phát hành trên mấy mạng blockchain khác nhau, phổ biến có:
- ERC20 — chạy trên Ethereum, tính thông dụng cao, nhưng phí chuyển khoản (gas) thường khá đắt.
- TRC20 — chạy trên Tron, phí chuyển khoản thấp, về nhanh, chuyển USDT ngoài sàn nhiều người dùng mạng này.
- Solana và mạng khác — tốc độ nhanh, phí thấp, cũng có người dùng.
Số dư của chúng không thông nhau, địa chỉ không dùng chung. Khi chuyển khoản, bên nhận và bên gửi phải chọn cùng một mạng: bạn dùng TRC20 chuyển đi, bên kia phải dùng địa chỉ TRC20 để nhận. Chọn sai mạng, nhẹ thì kẹt, nặng thì tài sản không lấy lại được.
Khi xem giá USDT đổi ra tiền trên trang P2P của app OKX sẽ thấy: giá mua đại khái nằm trong khoảng quanh giá thị trường một đồng USDT, các người bán chênh nhau vài đồng lẻ, người bán khối lượng lớn giá gần với mức ở giữa hơn. Nhắc một câu: tỷ giá này biến động theo thị trường thời gian thực, con số lúc bạn xem luôn thay đổi, trước khi đặt lệnh lấy giá hiện tại trên trang làm chuẩn, chọn người bán khối lượng lớn, đánh giá tốt.
06⚠️ USDT không bằng tuyệt đối an toàn
Phía trước cứ nói USDT «ổn», nhưng phải nói thật với bạn: nó không 100% bằng tiền mặt, cũng không phải không có rủi ro.
- Từng có lịch sử mất neo. «1 USDT = 1 đô la» là mục tiêu thiết kế, không phải luật cứng. Trong lịch sử stablecoin từng có lúc rớt dưới 1 đô la (mất neo); lúc thị trường cực đoan hoặc khủng hoảng niềm tin, giá có thể lệch khỏi mức neo.
- Phụ thuộc vào tín nhiệm và dự trữ của bên phát hành. Giá trị USDT dựa vào tài sản dự trữ của công ty Tether chống lưng. Dự trữ có đủ không, có minh bạch không, lâu nay luôn là tâm điểm thị trường quan tâm và tranh cãi. Cái «ổn» của nó dựng trên niềm tin của bạn vào công ty này.
- Quy định đang siết chặt. Thái độ quản lý stablecoin ở các nơi ngày càng chặt, ví dụ Hồng Kông đã ban hành quy định liên quan đến stablecoin, đặt yêu cầu về phát hành và tuân thủ. Thay đổi về quy định có thể ảnh hưởng việc dùng một số stablecoin ở khu vực nhất định.
Nên tâm thế đúng là: USDT là công cụ rất tiện, nhưng đừng coi nó là két sắt tuyệt đối. Nó ổn hơn bitcoin nhiều, nhưng ba chữ «stablecoin» không có nghĩa là không rủi ro. Khi giữ số lớn, dài hạn, những yếu tố này đáng để bạn nắm trong lòng.